Advert
Advert
Advert
Nevruz Bayramı
Tuncer Kırhan

Nevruz Bayramı

Bu içerik 563 kez okundu.

Geçtiğimiz günlerde kutlanan Nevruz, bayramlarımız sırasında yer alsa da, meydanlarda olanlardan sonra işin tadını kaçırmaya yönelik eylemlerin ardı arkası gelmeyeceğe benzemektedir.

Madem ki Nevruz, bir çok kültürün yaşattığı gelenekselliktir. O halde, aynı topraklar üzerinde, aynı kültür kaynağından çıkan insanların baharı birlikte kucaklaması varken,  meydanlarda lastik yakarak onu bir direniş aracı yapmak barışı yaralamaktadır.

Nevruz'un geleneksel yapısına baktığımızda, Türk dünyasıyla birlikte, ortak değerlere sahip İranlılar, Araplar, Afganlılar ve Kürt toplulukları tarafından kutlana geldiği görülmektedir.

21 Mart'ta tabiatın canlandığı, gece ile gündüzün eşitlendiği, güneşin koç burcuna girdiği bir gün olarak bilinen Nevruz, Oğuz destanında "yengi kün" sözüyle anılırken, Farsça'da, Nevbahar'dan bildiğimiz, (nev) ile gün anlamına gelen (ruz) sözcüklerinin birleşmesiyle Türkçeye girmiştir. Karların erimesiyle birlikte çıkan 'Kardelen çiçekleri de Nevruz'un simgesi olmuştur.

Nevruz, öteki bayramlar gibi ulusların inanç ve kültür anlayışlarından, mitolojilerinden ve yaşam biçimleri arasında kabul gören olayların tümü iken, Azerbaycan Türklerinde "Novruz" Başkurtlar'da "Navruz" Kazaklar'da "Navrız" Kırgızlar'da "Noruz " Özbekler'de "Növroz" Tatarlar'da"Navrez" Türkmenler'de "Novruz" Uygurlar’da "Noruz" Çuvaşlar'da "Naras", Kürtler'de ise "Newroz" adıyla anılmaktadır.

Nevruz, 21 Mart tarihinde farklı renk ve kültürlerin asırlar ötesinden çıkarak, Orta Asya’dan Anadolu’ya ve Balkanlar’da yeni bir günle tanışmasının, kardeşliğin, bereketin ve uyanışın başladığı bir milattır.
Sosyolojik yönü ile bakıldığında ise, toplumların uluslaşma yolunda kültür ve inanç değerlerini bir mit'e yaslama gerçeğinden hareketle,21 Mart mit'i üzerine kurulan argümanlar ve kültürel kazanımların inanç kültürünü etkilediği ya da etkilenmesi şeklinde kendini gösterir.

Nevruz, insan ruhunun doğada ki uyanışla ortaya çıkardığı menkıbeler geleneği iken, bu geleneğin birçok halkın inanç yaşamında yer aldığı da bir görülmektedir.
Hıristiyan toplumlarda, 'Noel Baba' sembolünün geyiklerin çektiği kızaklarla taşıdığı umut "Noel Bayramı" ise, Nevruz'daki baharın bereketi de aynı şekilde yorumlanmaktadır. Hıristiyanlıkta bahara duyulan özlem "çam ağacı" motifiyle şekillenirken, Nevruz'daki 'Semen' adlı çimen figürü ve yedi çeşit kuru yemiş ile yumurta boyama geleneği Hıristiyan kültürüyle benzerlikler göstermesi etkileşimden başkası değildir.

Toplumsal süreçte güçlü bir gelenek olan Nevruz, tarihi gelişim ve etkileşim içinde Türkler ve İranlılardan Araplar'a geçerken, inanç motifleri içinde tanrının dünya ve Adem'i Nevruz’da yaratması, Nuh’un tufandan sonra karaya ayak basması, Yusuf'un kuyudan, Yunus'un  balık karnından kurtulması, Adem'le Havva'nın Arafat'ta buluşması, Alevi-Bektaşi kültüründe, Hz.Ali ve Hz.Hüseyin'in doğumu, hatta Hz. Ali'nin Fatma ile evlenmesi ve  halifeliğe geçtiği gün olarak kabul edilirken, Osmanlı’da ordunun denizlere açılması ve sefere çıkması tarihi olarak adlanır.

Bir başka menkıbe de ise; Firdevs'in, 'Şehname' adlı eserinde Pers egemenliğinde yaşayan Kürt halkına önderlik eden Kawa adlı bir demircinin ayaklanma girişiminden yola çıkarak, 21 Mart'ta sözde bir bağımsızlık miti yaratmaya çalışmak menkıbe olsa da eyleme dönüştürmek ütopyadan başkası olamaz.

Binlerce yıllık geleneksellik içinden günümüze ışık tutan Nevruz'un tüm insanlık için mutluluk ve bereket getirmesini dileriz.

DİĞER YAZILAR
YORUMLAR
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Selin Sayek Böke'den Adalet Kurultayı hakkında açıklamalar
Selin Sayek Böke'den Adalet Kurultayı hakkında açıklamalar
Kendi partisinin 'milliyetçi' adına karşı!
Kendi partisinin 'milliyetçi' adına karşı!