Modernleşmenin tefessühü
  • Reklam
Ümit Kardaş

Ümit Kardaş

Modernleşmenin tefessühü

Yazdıkları görmezden gelinerek “sükût suikastı”na uğradığını belirten Ahmet Hamdi Tanpınar “Türkiye beni yedin” der ve ekler “Türkiye evlatlarına kendisinden başka bir şeyle meşgul olmak imkânını vermiyor”.

Vahim hatalarla dolu dış ve iç politikaların sorumluları Erdoğan– Davutoğlu ikilisinin siyasi ve kişisel ihtirasları sonucu ülkenin kan gölüne dönüştürülmesi ve tekrar aynı oyunların sahneye konulması kısa süreli bir tatilde dahi huzur bulmanızı engelliyor.

Bende tekrar tekrar okuma isteği uyandıran Besim F. Dellaloğlu’nun “Bir Tanpınar Fetişizmi” isimli kitabına dalıyorum. Ve kitaptaki şu tespite takılıyorum. “Modernleşme bir siyasi projedir. Modernlik ise toplumsal bir süreçtir. Batı, bu anlamda modernleşmemiştir. Modernlik, bizatihi Batının Rönesans, Reform ve Aydınlanma’dan yola çıkarak geçirdiği toplumsal süreçlerin adıdır.

Modernliğin arkasında sınıflar, toplumsal özneler ve onların çıkarları, arzuları ve hırsları vardır. Modernleşme ise bizim gibi ülkelerin, yani modernliğin kıyısında yaşayan toplumların modernliğe verdiği bir tepkidir. Modernleşme hissiyatı bir ‘geri kalmışlık’, bir ‘gecikmişlik’, hatta bir ‘yenilgi’ bilincidir. Bu nedenle bizim modernleşme geleneğimizin temel sorusu genelde devletin nasıl kurtulacağı olmuştur.

Batı’da devlet modern anlamıyla toplumsal ihtiyaçların siyasete tercümesi iken, bizde modernleşmenin temel yaklaşımı devletin ihtiyaçlarına göre toplumu düzenlemek olmuştur. Yani modernlikte toplumsal siyasala yön verirken, modernleşmede siyasal toplumsalı yönetmeye çalışmıştır.”

Kuşkusuz modernleşmenin bizdeki bu niteliği yanında bugün istisnasız bütün partilerin içine debelendiği bir ergen hastalığı olan milliyetçilik bataklığını ve modernleşmenin bir aracı ve devletin bir aparatı olarak milliyetçiliği ayrıca incelemek gerekir. Devlet Bahçeli’nin ve MHP’nin devletin kurumları ve kadim zihniyetiyle anlaşan AKP ile aynı karede gözükmesinin nedeni de bu.

CHP’nin de bu kareye girmesi muhtemel. Bunların yanına şeffaf ve hesap verebilirliğin olmadığı bir modernleşmedeki tefessühü de eklerseniz AKP iktidarının ülkeyi götürdüğü çıkmazı daha iyi anlarsınız.

Yenik, özgüvensiz, gecikmiş ve kompleksli bir hissiyata dayanan milliyetçi, ötekileştirici, dayatmacı, rant dağıtıcı, çevresini kollayıcı, avantacı, kalleş, kumpasçı, tuzakçı, çeteci, komplocu, hukuksuz bir modernleşmenin estetik ve etik değerlere sahip olmayan kadrolarca ülkeyi getirebileceği nokta bu olabilirdi.

Modernleşmenin diğer bir sonucu sahih bir sivil toplumun ortaya çıkamayışı. Cemaatler, meslek teşekkülleri, dernekler, vakıflar, platformlar gibi her türlü oluşum çoğunlukla sivil değil. Bu açık ise uzun yıllar seçkin diyebileceğimiz münevverler (nurlandırılmış, ışıklı, aydın) tarafından doldurulmaya çalışıldı.

Peki, bu aydınlar Batılı anlamda bağımsız bir entelektüel olabildiler mi? Sözü Dellaloğlu’na bırakalım: “İmkânsız bir yerden konuşabilen ve bunu yaparken toplumsal hakikati, toplumsal iktidardan bağımsız cümle içinde kullanabilen biridir bağımsız entelektüel. (…) Entelektüelde daha çok hakikat duygusu, aydında ise ideoloji ağır basar.

Akademisyende ise kariyer. Batı’nın hem entelektüeli hem de aydını vardır, bizim ise daha çok aydınımız vardır.” Yani bu anlamda da ülkenin durumu hazin. Ülkede ideolojik düşünen ve fazlaca sosyal yeterince aydın var ama yeterince entelektüel yok.

Ve Dellaloğlu entelektüeli tanımlar: “Çıkarlara, kurumlara, devletlere, partilere hizmet etmeyeceksin. (…) Hakikat duygundan, sağduyundan, basiretinden vazgeçmeyeceksin. Ve her zaman doğruyu söyleyeceksin. Zaman zaman değil. Bazen değil. Çoğu zaman da değil. Her zaman. Her zaman.”

Yukarıda belirtilen nedenlerle modernleşme süreci demokratik bir süreç olamadı, demokratik kültür ve bilinç üretemedi.

Durmadan aynı noktaya neden geliyoruz, neden tam umut etmeye başlarken hayal kırıklığına uğruyoruz, neden hep yalancı baharlar yaşıyoruz. Nedenler üzerinde düşünmemiz lazım. Yeniden başlarken merhaba. Devam edeceğim.

Bu yazı 1324 defa okunmuştur .

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar

Web Analytics
http://addurl.nu z35W7z4v9z8w